Chrysanthemum grandiflorum, Ch. morifolium, Dendranthema grandiflora – chryzantema wielkokwiatowa, złocień


Chrysanthemum grandiflorum, Dendranthema grandiflora - chryzantema wielkokwiatowa

Pochodzenie i opis

Chrysanthemum grandiflorum – chryzantema wielkokwiatowa jest mieszańcem. Gatunki wyjściowe wykorzystane w hodowli chryzantemy wielkokwiatowej pochodzą z Chin, a rośliny uprawiane w szklarniach są wielokrotnymi mieszańcami.

Chryzantema wielkokwiatowa jest lekko zdrewniałą byliną. Wiele odmian nie zimuje w gruncie w polskim klimacie i wymaga przechowywania zimą w widnych miejscach w temperaturze 3-5oC. Są też odmiany gruntowe, które z powodzeniem możemy uprawiać całorocznie w naszych ogrodach.

Chryzantemy wielkokwiatowe mają pokrój krzaczasty. Ich pędy są sztywne i wzniesione, często lekko zdrewniałe. Liście są lekko owłosione, wcinane, gęsto osadzone na pędzie. Cała roślina charakterystycznie pachnie.

Kwiatostany są typowe dla astrowatych. Są to koszyczki dodatkowo skupione  w baldachogrona lub osadzone pojedynczo. Kwiatostany mogą być pojedyncze, półpełne lub pełne, w zależności od odmiany. Barwy kwiatów są bardzo zróżnicowane – od białych przez różowe po intensywnie czerwone.

W zależności od wielkości i ilości kwiatostanów na roślinie wyróżniamy chryzantemy standardowe (wielkokwiatowe) oraz gałązkowe (wielokwiatowe). To, czy roślina wytworzy jeden duży kwiatostan, czy wiele drobnych jest przede wszystkim cechą odmianową. Specjalnymi zabiegami uprawowymi możemy roślinie pomóc w wytworzeniu konkretnej wielkości i ilości kwiatostanów.

 

Kwiatostany mogą być:

  • bardzo duże i wtedy kwiatów na pędach jest niewiele – najczęściej jeden na wierzchołku pędu. Są to tzw. chryzantemy wielkokwiatowe;
  • drobne i jest ich wtedy na pędzie dużo. Są to tzw. chryzantemy drobnokwiatowe.

Ponadto, w zależności od sposobu prowadzenia wyróżniamy chryzantemy:

  • jednopędowe, czyli tzw. standardowe. Wytwarzają one  jeden pęd oraz jeden duży kwiatostan na wierzchołku pędu;
  • wielopędowe, czyli tzw. gałązkowe. Tworzą one wiele pędów oraz wiele drobnych kwiatostanów.

Kwitnienie chryzantem rozciąga się od późnego lata do jesieni. Odmiany kwitnące w VIII-IX to odmiany wczesne, w X-XI – średniowczesne, a w XI-XII – późne.

Chryzantemy są najbardziej znanymi roślinami dnia krótkiego. Dlatego też większość odmian w sposób naturalny kwitnie na jesieni. Główny okres kwitnienia przypada na okolice Dnia Wszystkich Świętych, czyli 1 listopada.

Katalogi odmian chryzantem podają przy każdej odmianie charakterystyczną cyfrę wskazującą na ilość tygodni krótkiego dnia niezbędną do zakwitnięcia rośliny. Producenci liczą te tygodnie od momentu rozpoczęcia zaciemniania lub zaprzestania doświetlania do momentu kwitnienia roślin. Znajdziemy np. odmiany 6-8-tygodniowe (wczesne), 9-11-tygodniowe (średniowczesne), 12-15-tygodniowe (późne).

Należy także pamiętać, że warunkiem kwitnienia chryzantem jest odpowiednio długi okres dnia długiego, podczas którego roślina wytwarza części wegetatywne (3-7 tygodni). Dopiero po tym obowiązkowym okresie można przystąpić do skracania dnia.

Rodzaje pąków kwiatowych

W warunkach naturalnych chryzantemy tworzą 4 rodzaje pąków:

  • pąk wiosenny, najwcześniejszy, bez znaczenia zdobniczego,
  • 2 pąki koronowe – pąk letni i późno letni. Pąki te są wydłużone i tworzą się nad liściem łopatkowym. Pierwszy pąk koronowy (letni) nie zakwita przy uprawie naturalnej, można go pobudzić sztucznie poprzez usuwanie wszystkich pędów ponad nim. Pąk ten, nawet jeżeli zakwitnie, jest słabo wybarwiony i zniekształcony. Drugi pąk koronowy (pąk późnego lata) rozwija się w kwiatostan niezbyt pełny ale prawidłowo wybarwiony i ukształtowany.
  • pąk szczytowy (jesienny) jest największy, lekko spłaszczony, tworzy się nad liściem wcinanym i ma największe znaczenie w produkcji chryzantem.
Wymagania 

Podstawowym wymaganiem chryzantem, które decyduje o kwitnieniu roślin jest odpowiednia długość dnia.

Chryzantemy należą do obligatoryjnych roślin dnia krótkiego, tzn. inicjują pąki kwiatowe dopiero wtedy, gdy dzień skróci się poniżej 13 godzin. Jedynie odmiany bardzo wczesne zawiązują kwiatostany przy długości dnia aż 15-17 godzin.

Wszystkie odmiany chryzantem reagują szybszym kwitnieniem podczas skracania długości dnia. Dzień długi natomiast wpływa na rozwój wegetatywny roślin, czyli na wzrost pędów i liści. Znając potrzeby poszczególnych odmian można sterować kwitnieniem przez ewentualne zaciemnianie roślin (przy dniu długim) i uzyskiwać kwitnące chryzantemy na dowolny termin.

Wymagania glebowe chryzantem są dość wysokie. Podłoże musi być dobrze uprawione i strukturalne. Dobrze jest rok przed sadzeniem nawieźć glebę obornikiem. Chryzantema bardzo dobrze reaguje na dodatek gliny i elementów przewietrzających podłoże takich jak piasek, perlit czy keramzyt. Odczyn podłoża powinien być lekko kwaśny lub obojętny.

Chryzantemy są roślinami o wysokich wymaganiach pokarmowych, a przy tym odpornymi na zasolenie. Dlatego też można je nawozić rzadziej większymi dawkami nawozów.

Chryzantemy wymagają miejsc dobrze oświetlonych. W czasie wzrostu wegetatywnego utrzymujemy temperaturę powietrza na poziomie 20oC, a w okresie inicjowania i rozwoju kwiatostanów temperaturę obniżamy do ok. 15oC.

Uprawa chryzantem

Chryzantemę wielkokwiatową rozmnażany wyłącznie wegetatywnie.

Nowe rośliny uzyskuje się przez sadzonki lub in vitro.

Sadzonki sporządza się z roślin matecznych traktowanych długim dniem. Taki dzień wpływa na dobry rozwój części wegetatywnych roślin. Termin sporządzania sadzonek zależy od planowanego terminu kwitnienia. Najczęściej sadzonkuje się od II do pocz. VII. Ukorzenianie odbywa się w podłożu torfowo-piaszczystym. Korzenie rozwijają się ok. 2 tygodnie w temperaturze ok. 15oC. Ukorzenione sadzonki wysadza się na zagony w szklarni w rozstawie 15cm x 15cm lub po 1-3 sztuki do doniczek. W czasie uprawy rośliny regularnie podlewamy i dokarmiamy. Często stosuje się w szklarniach jednoczesne podlewanie i nawożenie czyli fertygację.

Gruntowe odmiany chryzantem możemy sadzić w ogrodzie całą wiosnę. W celu dobrego rozkrzewienia i obfitego kwitnienia warto je 3 razy uszczykiwać, czyli usuwać wierzchołki pędów. Uszczykiwanie przeprowadzamy najpóźniej do początku lipca, tak aby za mocno nie opóźnić kwitnienia.

W uprawie chryzantem wyróżniamy uprawę tradycyjną i sterowaną

Uprawa tradycyjna prowadzi do kwitnienia chryzantem w sposób naturalny, przy odpowiednio krótkim dniu. Najlepiej jest skracać cykl produkcyjny i sadzonkować rośliny późno – w VI-VII. Rośliny wysadza się na zagony lub do doniczek w VI-VII. Uprawa ta trwa 4-5 miesięcy i kończy się kwitnieniem najczęściej w listopadzie. W ten sposób produkuje się chryzantemy doniczkowe oraz standardowe na kwiat cięty na 1 listopada. Uprawa tradycyjna nie wymaga doświetlania ani zaciemniania roślin. W tej uprawie wykorzystuje się naturalną długość dnia.

Uprawa sterowana pozwala na uzyskanie kwitnących chryzantem w dowolnym czasie. Polega głównie na sterowaniu długością dnia. Pamiętać tu należy o opisanej wcześniej właściwości chryzantem. Przy długim dniu rośliny nie kwitną, ale wytwarzają części wegetatywne. Przy krótkim dniu zakwitają. Dlatego też możemy dobierać według własnych potrzeb (sterować) termin sadzonkowania i sadzenia chryzantem oraz termin zaciemniania w celu inicjacji kwitnienia. W uprawie sterowanej to ogrodnik decyduje o tym, kiedy i ile pąków wykształci roślina w ciągu sezonu.


1

Napisz komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Rośliny ozdobne