Cornus mas – dereń jadalny


Cornus mas - dereń jadalny
Cornus mas – dereń jadalny, kwiaty
Pochodzenie i opis

Cornus mas – dereń jadalny rośnie dziko w Europie środkowej i południowo-wschodniej, w Azji zachodniej i Armenii. Porasta suche zbocza górskie.

Najważniejszym atutem derenia jadalnego są wczesnowiosenne miododajne kwiaty oraz niezwykle smaczne czerwone owoce.

Dereń jadalny jest krzewem lub niskim drzewkiem. Rośnie wolno. Drewno ma bardzo twarde. Liście są jajowate, z wyraźnym unerwieniem. Na jesieni przebarwiają się na czerwono. Wyraźnie widoczne są pączki liściowe (cienkie, wydłużone) i kwiatowe (duże, okrągłe, osadzone na trzoneczkach).  Pąki kwiatowe tworzą się już późnym latem i są bardzo dobrze widoczne zimą i na przedwiośniu. Kwiaty otwierają się bardzo szybko przy ciepłej przedwiosennej pogodzie i są jednym z pierwszych pożytków dla pszczół. Pędy z pąkami kwiatowymi można ścinać już w styczniu do pędzenia – postawione w ciepłym pomieszczeniu w wazonie z wodą zakwitną w ciągu tygodnia.

cornus mas - dereń jadalny
Nabrzmiałe pąki kwiatowe derenia jadalnego – styczeń

Kwiaty są drobne, żółte, zebrane w niewielkie baldaszki. Ukazują się przed rozwojem liści (III-IV), nieprzyjemnie pachną, są miododajne i widoczne z daleka.

Owoce są ciemnoczerwone, błyszczące, elipsoidalne, z twardą dużą pestką w środku, bardzo cenione w przemyśle spożywczym. Owoce dojrzewają we wrześniu.

Cornus mas - dereń jadalny, owoce
Cornus mas – dereń jadalny, owoce
Wymagania i uprawa

Dereń jadalny lubi gleby przeciętne, najlepiej wapienne, żyzne i głębokie. Preferuje miejsce słoneczne,  w miejscu ocienionym słabiej kwitnie i owocuje. Jest bardzo odporny na mróz i zanieczyszczenie powietrza. Dobrze znosi suszę. Starsze okazy nie lubią przesadzania.

Dereń jadalny dobrze znosi cięcie, choć lepiej kwitną i owocują krzewy o naturalnej koronie. Cięcie najlepiej jest przeprowadzać tuż po kwitnieniu, przed rozwojem nowych pąków kwiatowych.

Zachęcam do przeczytania artykułu o cięciu krzewów

Dereń rozmnażamy przez wysiew nasion bezpośrednio po zbiorze lub po stratyfikacji. Możemy też sporządzać sadzonki zielne latem i odkłady poziome.

Stary okaz derenia jadalnego
Stary okaz derenia jadalnego
Zastosowanie

Dereń jadalny to nieoceniony krzew miododajny i owocowy. Ceniony jest także przez tokarzy ze względu na twarde drewno. Dobrze nadaje się na strzyżone żywopłoty. Mimo regularnego strzyżenia żywopłoty takie kwitną i owocują, ale znacznie mniej obficie niż krzewy z naturalną koroną. Pędy nadają się do pędzenia wczesną wiosną. Owoce są surowcem do sporządzania dżemów, galaretek, syropów, konfitur, nalewek – przerastają smakiem wiśnie! Można też spożywać surowe owoce, ale dopiero po opadnięciu, gdy są przejrzałe i miękkie.

Największą kolekcję odmian derenia jadalnego możemy podziwiać w arboretum w Bolestraszycach.

Informacje o odmianach z bolestraszyckiej kolekcji

Dereń często sadzimy w parkach i zadrzewieniach krajobrazowych, pojedynczo lub po kilka na obrzeżach drzew. Może też być sadzony w ogródkach przydomowych, gdyż rośnie wolno, a regularnie cięty nie zajmuje dużo miejsca.

Żywopłot z derenia jadalnego
Żywopłot z derenia jadalnego – Ogród Botaniczny UW w Warszawie

 

0

Napisz komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Rośliny ozdobne