Taxus baccata – cis pospolity

Taxus baccata – cis pospolity


Pochodzenie: Rośnie dziko w lasach Europy środkowej i zachodniej, w Afryce Płn i Azji. W Polsce występuje nielicznie w kilku stanowiskach, jest pod ścisłą ochroną gatunkową.

Największe skupisko cisów w Polsce znajduje się w Borach Tucholskich, w miejscowości Wierzchlas (rezerwat im. Wyczółkowskiego – najstarszy rezerwat w Polsce).

Dekoracyjność: Ciemne ulistnienie, widoczne z daleka, jaskrawo czerwone jagody. Doskonały krzew do cięcia – żywopłoty strzyżone i rzeźby roślinne.

Opis: Drzewo dorastające do 20 m lub rozłożysty krzew (głównie odmiany ogrodowe). W warunkach naturalnych wolno rosnący i bardzo długowieczny – najstarsze drzewo w Polsce to właśnie cis (Henryków Lubański, prawie 1300 lat). Odmiany ogrodowe oraz okazy młode (do 10 lat) rosną dużo szybciej. Nie wytwarza żywicy. Drewno twarde, czerwono zabarwione (do wyrobu inkrustowanych mebli), bardzo trwałe i elastyczne, wykorzystywane kiedyś do produkcji łuków (taxus znaczy łuk).

Nadmierne wycinanie cisów sprawiło, że już Władysław Jagiełło w roku 1423 r. nakazał ochronę prawną tego gatunku. Dziś cis wpisany jest do Czerwonej Księgi Roślin, jako roślina zagrożona wyginięciem.

Kora łuszczy się. Igły miękkie, ciemnozielone, rozłożone grzebieniasto po obu stronach pędu. Kwiaty dwupienne (na jednym osobniku męskie, na drugim żeńskie), niepozorne, zielono żółte, bez znaczenia zdobniczego. Kwiaty rozwijają wcześnie, przed rozwojem nowych igieł (IV). Nasiona czarne, otoczone mięsistą, czerwoną ozdobną osnówką. Osnówka ta jest słodka i jadalna. „Owoce” dojrzewają późnym latem i jesienią (VIII – X). Cała roślina, poza czerwonymi osnówkami, jest trująca (zawiera trujący alkaloid taksynę, zakłócającą pracę serca. Trucizna ta wykorzystywana była już w starożytności do zatruwania strzał). Z tkanek cisa produkuje się leki antynowotworowe. Cis ma ogromną zdolność regeneracyjną, nawet powalone drzewo może wytwarzać nowe pędy bezpośrednio z pnia.

Wymagania: Gatunek cieniolubny i najbardziej cienioznośny ze wszystkich iglastych. Dobrze rośnie w miejscach zacisznych, wilgotnych, doskonale rośnie w sąsiedztwie zbiorników wodnych. Gleba żyzna, przepuszczalna, wapienna. Nie znosi gleb suchych i jałowych oraz miejsc upalnych i suchych. W mroźne zimy na odkrytych przestrzeniach z silnymi suchymi wiatrami może przemarzać. Doskonale znosi przesadzanie ze względu na dobrze rozbudowany system korzeniowy. Doskonale też znosi cięcie, najlepiej ze wszystkich gatunków iglastych.

Zastosowanie: Podstawowy gatunek na strzyżone żywopłoty i tworzenia rzeźb roślinnych, wykorzystywany już w ogrodach starożytnych. Bardzo dobrze prezentuje się na cmentarzach (ciemne ulistnienie).

Rozmnażanie: Wysiew nasion po stratyfikacji trwającej nawet 1,5 roku. Rośliny rozmnożone z nasion niezadowalająco powtarzają cechy mateczne. Dobre rezultaty daje ukorzenianie sadzonek wykonywanych jesienią i ukorzenionych przez zimę w chłodnych szklarniach.


Pozostałe gatunki:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *